Koncerty i spotkania muzyczne w „Atmie” w 2009 roku
Willa “Atma”, zbudowana ok. 1890 roku przez Józefa Kasprusia-Stocha w stylu zakopiańskim, jest typowym przykładem pensjonatu górskiego. Karol Szymanowski mieszkał tu w latach 1930-1935. W latach 1975-1976 budynek odnowiono i przystosowano do celów muzealnych.
Willa mieści jedyne na świecie muzeum biograficzne Karola Szymanowskiego (1882-1937). Ten największy po Fryderyku Chopinie kompozytor polski od wczesnej młodości chętnie przebywał w Zakopanem; pod koniec życia osiadł tam na stałe, zamieszkując właśnie w willi “Atma”.
Inicjatywę utworzenia w "Atmie" muzeum Szymanowskiego zgłosił jeszcze w 1937 r. kompozytor Michał Kondracki, po wojnie starania w tym kierunku podjęła siostrzenica Szymanowskiego, Krystyna Dąbrowska, ale dopiero w 1967 roku apel w tej sprawie skutecznie ponowił krytyk muzyczny "Życia Warszawy" Zdzisław Sierpiński. Wkrótce potem znany pisarz i krytyk muzyczny Jerzy Waldorff utworzył przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym społeczny komitet działający na rzecz wykupienia i wyremontowania “Atmy”, co zaowocowało w roku 1976 otwarciem na parterze budynku ekspozycji poświęconej kompozytorowi i jego związkom z Tatrami i Zakopanem.
Większość eksponatów pochodzi z daru siostrzenicy artysty, Krystyny Dąbrowskiej.
Muzeum mieści się na parterze willi i prezentuje podstawowe informacje (na fotografiach i planszach) o życiu i twórczości kompozytora, ukazuje jego kontakty z Zakopanem i folklorem Podhala, gromadzi zachowane po nim rzeczy osobiste, zawiera także rekonstrukcję pracowni Szymanowskiego.
Poza informowaniem, muzeum zajmuje się także popularyzowaniem twórczości Szymanowskiego, m.in. poprzez koncerty, audycje muzyczne, sprzedaż płyt, nut i publikacji o tematyce muzycznej i zakopiańskiej. Muzeum przyczyniło się znacznie do ożywienia ruchu muzycznego w Zakopanem, zainicjowało powstanie Towarzystwa Muzycznego im. K.Szymanowskiego, rozpoczęło cykl comiesięcznych koncertów kameralnych "Wieczory w Atmie" i współuczestniczyło w organizowaniu dorocznych Dni Muzyki K.Szymanowskiego.
*
Wejście przez ganek prowadzi do dawnej kuchni, gdzie obecnie znajduje się szatnia muzeum. Tu wita gości duża fotografia Szymanowskiego, wykonana w „Atmie” przez Jarosława Iwaszkiewicza. Tutaj kupuje się bilety, można też zaopatrzyć się w książki i nagrania muzyczne. W sąsiednim pomieszczeniu (niegdyś zajmowanym przez służącego kompozytora, Feliksa Bednarczyka) na drewnianych tablicach umieszczone są fotografie, obrazujące skrótowo życiorys artystyczny Szymanowskiego. Obok, w dawnej sypialni, na szklanych ekranach przedstawione są związki Szymanowskiego z Zakopanem – miejsca, w których tu bywał i ludzie, z którymi się spotykał. Osobna gablota poświęcona jest paryskiemu przedstawieniu baletu Harnasie i odtwórcy głównej roli – Sergiuszowi Lifarowi. Na ścianie okiennej – trzy portrety kompozytora, rysowane przez Stanisława Ignacego Witkiewicza. Autorstwa Witkacego jest także portret Eugenii Dunin-Borkowskiej, zaprzyjaźnionej z Szymanowskim i Witkiewiczem.
Stojący w tej sali fortepian nie pochodzi z czasów Szymanowskiego – jest współczesny i bywa wykorzystywany podczas koncertów kameralnych, które właśnie w tym pokoju się odbywają. Jest własnością Towarzystwa Muzycznego im. K.Szymanowskiego.
Sąsiednie pomieszczenie to pokój stołowy. Ustawiony tu komplet mebli także nie pochodzi z dawnej „Atmy”, ale wykonano go w początkach XX w., prawdopodobnie wg projektu Wojciecha Brzegi. W gablotach, przerobionych z góralskich, rzeźbionych szaf możemy obejrzeć nieliczne ocalałe z pożogi wojennej pamiątki po kompozytorze – ubranie koncertowe, drobiazgi osobiste, odznaczenia, listy. Na ścianie po prawej stronie maska pośmiertna, zdjęta w Lozannie przez rzeźbiarza Luciena Delerse'a. Po lewej stronie – kilka dyplomów pamiątkowych. Naprzeciw – fotografie góralskich znajomych kompozytora: muzyków, tancerzy, przewodników. Tu także znalazły się kolorowe projekty kostiumów z paryskiego przedstawienia "Harnasiów" (1936) autorstwa Ireny Lorentowicz. Ciekawe są także fotograficzne pejzaże tatrzańskie Antoniego Wieczorka i współczesny rysunek na szkle, malowany przez góralskiego artystę Zdzisława Walczaka. Drzwi po lewej stronie prowadzą na oszkloną werandę, gdzie przeczytać można listę ofiarodawców eksponatów „Atmy”.
Kolejnym pomieszczeniem jest zrekonstruowana pracownia kompozytora. Tutaj właśnie powstawały ostatnie utwory Szymanowskiego: Pieśni kurpiowskie, II koncert skrzypcowy, IV Symfonia na fortepian i orkiestrę, Litania do Marii Panny i dwa ostatnie mazurki. Pianino, stojące w rogu pokoju, nie należało do kompozytora (nigdy nie miał własnego), ale grywał na nim Szymanowski w domu swojego zakopiańskiego lekarza Olgierda Sokołowskiego. Na ścianach wileńskie kilimy, a na nich – obrazy pędzla Mai Berezowskiej, Irpo i Zofii Stryjeńskiej. Na pianinie, stoliku i biurku – fotografie rodziny i przyjaciół Szymanowskiego. Z lewej strony wiklinowa etażerka z kilkudziesięcioma książkami, pochodzącymi z biblioteki Szymanowskiego. Niewielka kozetka po prawej stronie w głębi służyła do wypoczynku. Oryginalne „ładowskie” fotele pochodzą także z dawnej „Atmy” i były własnością Szymanowskiego. Ostatnia salka - dawny mały pokój gościnny - przeznaczona jest na niewielkie czasowe wystawy.
Zwiedzaniu „Atmy” towarzyszy muzyka Szymanowskiego, emitowana z głośników. Muzyki „na żywo” posłuchać można w czasie koncertów, organizowanych w „Atmie” przez Towarzystwo Muzyczne im. K. Szymanowskiego, które właśnie w „Atmie” ma siedzibę. Koncerty organizuje w "Atmie" także samo Muzeum Narodowe w Krakowie, sporadycznie także inne organizacje i instytucje muzyczne.
Kustoszem muzeum jest od początku Maciej Pinkwart. Kierownikiem "Atmy" od października 2005 r. jest Lesław Dall.
W 2008 roku, w trosce o bezpieczeństwo zarówno willi, jak też cennych eksponatów tam prezentowanych, zainstalowano w „Atmie” stałe urządzenie gaśniczo – mgłowe typu FOG. Zostało ono uruchomione w dniu 5 listopada 2008.
| Logotyp