Działy

Gromadzi malarstwo i rzeźby powstałe od XIV do XVIII wieku oraz oryginały kamienne i odlewy gipsowe zabytkowych obiektów, niekiedy niezachowanych w oryginalnej formie, powstałych w okresie od XII do XIX wieku.

Gromadzi w trzech poddziałach: malarstwo polskie XIX (ok. 1280 obrazów przechowywanych w Sukiennicach), malarstwo XX i XXI wieku (ok. 3700 prac w Gmachu Głównym) oraz rzeźbę XIX, XX i XXI wieku (ok. 1720 prac zrealizowanych w różnych technikach, zmagazynowanych w Gmachu Głównym).

Dział III –  Rycin, Rysunków i Akwarel jest jednym z  najzasobniejszych, najstarszych i najważniejszych pod względem ikonograficznym zbiorów muzealnych tego typu w Polsce. Powstał w oparciu o kolekcje działów ustanowionych pierwszym statutem muzealnym z 1883 roku (Rysunków i akwarel, Rycin i reprodukcji, Architektury we fragmentach i planach oraz Pamiątek Mickiewiczowskich).

Kolekcja rzemiosła artystycznego, gromadzona przez Muzeum Narodowe od roku 1884, zawiera zarówno zabytki polskie, jak i obce, zazwyczaj z Polską związane. Liczebność zbiorów i obecność w nich wielu cennych muzealiów stawia ten zespół w rzędzie kilku najbardziej liczących się dużych kolekcji rzemiosła w Polsce. Zbiory Działu kształtowały się głównie w oparciu o dary.

Zapoczątkowany pierwszymi darami w końcu XIX wieku, a prowadzony przez takich znawców tematu jak prof. Zbigniew Bocheński, dr Stanisław Kobielski czy dr Irena Grabowska, Dział militariów rozrósł się do około 11 tysięcy eksponatów obejmujących różne dziedziny bronioznawstwa.

Gromadzenie dalekowschodnich zbiorów w Muzeum Narodowym zapoczątkował dar Wiktora Osławskiego z roku 1892 – stanowiły go dwa japońskie wazony ze scenami produkcji jedwabiu. Sztuka Japonii również dzisiaj zajmuje wyjątkową pozycję w kolekcji liczącej blisko 15000 obiektów, które pochodzą również z Chin, Korei, Mongolii, Tybetu, a także, choć w mniejszym zakresie, z Indii i Indonezji.

Gabinet Numizmatyczny został założony w 1883 roku. Początkowo jego zbiór był bardzo skromny, a rozrastał się głównie dzięki hojności prywatnych ofiarodawców. Darowizna kolekcji Emeryka Hutten-Czapskiego dokonana w 1903 roku spowodowała radykalną zmianę rangi Gabinetu, który stał się właścicielem najbardziej reprezentatywnego zbioru monet i medali polskich z szeregiem unikatów

Zbiory starodruków zapoczątkowane zostały darem rodziny Czapskich – ponad ośmiotysięczną biblioteką Emeryka Hutten-Czapskiego. Po włączeniu do niej kolekcji Chodkiewiczów, Heleny Dąbczańskiej, Edwarda Goldsteina, Feliksa Jasieńskiego, Wacława Lasockiego, Adolfa Sternschussa, Adama Wolańskiego i innych biblioteka starodruków liczy obecnie ponad 26 tysięcy pozycji i w całości została zaliczona do Narodowego Zasobu Bibliotecznego.

Zbiory Działu IX - Jana Matejki wiążą się z osobą artysty i jego twórczością. Trzon stanowi kolekcja rzemiosła artystycznego, tkanin, broni i zbiorów etnograficznych, którą malarz gromadził przez całe życie. Od 1904 roku, kiedy to Towarzystwo im. Jana Matejki przekazało muzeum poświęcone artyście pod zarząd Muzeum Narodowego, powiększają się systematycznie dzięki zakupom i darom. Obecnie liczą około 6 000 obiektów.

Obejmuje obiekty znajdujące się w zakopiańskim oddziale Muzeum. Do celów naukowych udostępniane są zarówno nuty i księgozbiór, jak i listy oraz dokumenty.

Gromadzi przedmioty pochodzące z trzech zespołów kolekcjonerskich. Do Fundacji Książąt Czartoryskich należy ok. 2 tysiące obiektów (w tym ok. 460 monet) pochodzących głównie z terenów dzisiejszego Egiptu, Grecji, Etrurii, Rzymu, zakupionych w 2. połowie XIX wieku przez księcia Władysława Czartoryskiego na aukcjach dzieł sztuki lub bezpośrednio z wykopalisk.

Zgromadzono tutaj dzieła włoskie, flamandzkie, holenderskie, niemieckie i francuskie powstałe od XIII do XX wieku, malarstwo polskie (XVI do XIX wiek), miniatury polskie i obce oraz rzeźby. Zespół gotyckiego i wczesnorenesansowego malarstwa włoskiego jest chlubą i wizytówką kolekcji i stanowi o jej wyjątkowości.

Zbiory Działu europejskiego rzemiosła artystycznego należą do najcenniejszych w kraju. Większość zabytków pochodzi ze zbiorów puławskich – ze Świątyni Sybilli i Domu Gotyckiego.

Zbrojownia Muzeum Czartoryskich, choć niewielka, należy do najcenniejszych w kraju, gdyż zawiera wspaniały zbiór obiektów o wysokiej randze historycznej i artystycznej. Większość jej zabytków pochodzi z pierwotnej kolekcji puławskiej, ze Świątyni Sybilli (założonej w 1801 r.) i z Domu Gotyckiego (z 1809 r.).

W zbiorach Gabinetu znajdują się ryciny, rysunki, plany architektoniczne, reprodukcje, płyty graficzne. Kolekcja nie ma wprawdzie stałej odrębnej ekspozycji, lecz ponad 60 obiektów uzupełnia galerię na pierwszym piętrze Pałacu oraz wystawę stałą prezentującą dzieje rodziny Czartoryskich i ich muzeum, pomieszczoną w Klasztorku.

Zbiór starych druków i kartografii liczy ponad 225 tysięcy woluminów (w tym 333 inkunabuły, 4 tysiące druków z XVI wieku, 7037 map od XVI stulecia), wśród których wymienić należy norymberski pierwodruk De revolutionibus... Mikołaja Kopernika, pierwsze wydania dzieł Jana Kochanowskiego, Mikołaja Reja czy Andrzeja Frycza Modrzewskiego.

Dział XVII - Archiwum i Zbiór Rękopisów Czartoryskich, znajduje się w Muzeum Książąt Czartoryskich - gromadzi dyplomy pergaminowe, rekopisy, archiwalia Wielkiej Emigracji, Archiwum Domowe Czartoryskich, Archiwum Gospodarcze Czartoryskich, archiwalia dotyczące historii Biblioteki i Muzeum Książąt Czartoryskich. Własność Fundacji Książąt Czartoryskich i Muzeum Narodowego w Krakowie.

Dział XVIII – Sztuki Cerkiewnej, jako tak określona struktura organizacyjna i zbiór muzealiów powstał w 1966 roku, wyodrębniony z istniejącego od początku funkcjonowania Muzeum działu Polskiej Sztuki Średniowiecznej i Nowożytnej.

Ten największy spośród zachowanych w polskich muzeach zbiór zabytkowych tkanin liczy ponad 20 tysięcy obiektów. Najcenniejsze z nich tylko czasowo – ze względów konserwatorskich – udostępniane są zwiedzającym w Galerii Rzemiosła Artystycznego.

Kolekcja obejmuje ponad 80 tysięcy obiektów polskich i obcych z lat 1850–1945. Składa się z dwóch zasadniczych zespołów: fotografii i reprodukcji. Wśród fotografii przeważają odbitki, ale są także klisze, dagerotypy oraz pojedyncze odbitki na metalu, skórze i ceracie.

Pracownia powstała w 1964 roku. Do jej głównych zadań należy gromadzenie – pod postacią odbitek fotograficznych – wszystkich, niezależnie od techniki wykonania, widoków Krakowa, pochodzących sprzed 1914 roku, a zachowanych w różnych zbiorach, zarówno publicznych, jak i prywatnych.